NIS 2 a RODO. Jak podmioty kluczowe i ważne mają przygotować się na incydenty cyberbezpieczeństwa

Copyright © Warszawa 2026 by Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

Autorzy: Ewa Lewańska, Maciej Lipka

Redakcja: Anna Śmigulska-Wojciechowska

Korekta: Zespół

Koordynator produkcji: Mariusz Jezierski

Koordynator projektów wydawniczych: Anna Jagodzińska

Content & Publishing Leader: Marta Grabowska-Peda

Projekt graficzny okładki: Agnieszka Makowska

Zdjęcie na okładce: Freepick

Skład i łamanie: Agnieszka Makowska

Wydanie I

Stan prawny: marzec 2026 r.

ISBN: 978-83-8409-642-0

Kod produktu: 1BG58

Wydawca:

Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

03-918 Warszawa, ul. Łotewska 9a

tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10

www.wip.pl

Publikacja uwzględnia stan prawny obowiązujący na dzień 16 marca 2026 r.

Niniejsza publikacja oraz wszystkie zawarte w niej teksty, grafiki i materiały są chronione prawem autorskim. Żadna część tego e-booka nie może być reprodukowana, przechowywana w systemach wyszukiwania lub transmitowana w jakiejkolwiek formie i jakimikolwiek środkami – elektronicznymi, mechanicznymi, kopiowania, nagrywania lub innymi – bez uprzedniej pisemnej zgody Redakcji.

Zakaz ten nie dotyczy cytowania ww. materiałów w granicach dozwolonego użytku, z powołaniem się na źródło.

Treści zawarte w niniejszej publikacji mają charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Publikacja została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności oraz z wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy i doświadczenia autorów oraz konsultantów. Niemniej jednak zawiera ona ogólne wskazówki i nie powinna być traktowana jako indywidualna porada prawna, finansowa, medyczna ani żadna inna forma profesjonalnej konsultacji.

Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za decyzje podjęte na podstawie informacji zawartych w tej publikacji. W przypadku potrzeby uzyskania specjalistycznej porady zaleca się konsultację z odpowiednim ekspertem lub specjalistą w danej dziedzinie.

Spis treści

Katalog podmiotów ważnych i kluczowych według ustawy KSC 6

Sprzęt i infrastruktura podmiotów na podstawie nowelizacji ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa 14

NIS 2 a rola CSIRT w zarządzaniu incydentami cyberbezpieczeństwa 20

Zakres obowiązków podmiotów ważnych i kluczowych wynikających ze znowelizowanych przepisów o cyberbezpieczeństwie 27

WZÓR 29

Katalog podmiotów ważnych i kluczowych według ustawy KSC

Nowelizacja ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa stanowi istotny etap dostosowania polskiego porządku prawnego do wymogów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2555 w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu cyberbezpieczeństwa w Unii. W debacie publicznej dominują kwestie zarządzania ryzykiem, raportowania incydentów oraz sankcji, jednak kluczowym elementem pozostaje katalog podmiotów objętych tymi obowiązkami, określający zakres podmiotowy regulacji.

To właśnie katalog podmiotów objętych systemem cyberbezpieczeństwa przesądza o tym, kto w ogóle podlega ustawie i kto zostaje włączony do krajowego systemu cyberbezpieczeństwa. Bez tej kwalifikacji nie powstają obowiązki szczególne, nie uruchamia się nadzór ani nie aktualizują się mechanizmy reagowania na incydenty. Z perspektywy przedsiębiorców omawiany katalog jest więc punktem wyjścia do oceny własnej sytuacji.

Rola katalogu w konstrukcji ustawy

Ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa opiera się na założeniu, że nie wszystkie podmioty funkcjonujące w gospodarce muszą podlegać jednakowym wymaganiom w zakresie cyberbezpieczeństwa. Regulacja koncentruje się na tych organizacjach, których działalność ma istotne znaczenie dla funkcjonowania państwa, bezpieczeństwa obywateli lub ciągłości kluczowych usług.

Katalog podmiotów pełni w tym modelu funkcję selekcyjną. Ustawodawca wskazuje sektory i rodzaje działalności, które uznaje za wrażliwe z punktu widzenia odporności systemowej. Dopiero podmioty mieszczące się w tym katalogu podlegają dalszej kwalifikacji oraz szczególnym obowiązkom wynikającym z ustawy.

W nowelizacji katalog został istotnie rozszerzony, co oznacza, że wiele podmiotów, które do tej pory funkcjonowały poza reżimem krajowego systemu cyberbezpieczeństwa, będzie musiało po raz pierwszy zmierzyć się z formalnymi obowiązkami w zakresie bezpieczeństwa systemów informacyjnych.

Podmioty objęte ustawą: nowe podejście sektorowe

Dotychczasowe regulacje były postrzegane jako skierowane przede wszystkim do operatorów infrastruktury krytycznej oraz wybranych dostawców usług cyfrowych. Nowelizacja zmienia tę perspektywę, wprowadzając podejście sektorowe, zbliżone do rozwiązań przyjętych w dyrektywie NIS 2.

Katalog podmiotów został oparty na wybranych sektorach i pod sektorach działalności. Obejmują one zarówno obszary tradycyjnie uznawane za infrastrukturę krytyczną, jak i sektory, których znaczenie dla bezpieczeństwa państwa i ciągłości usług publicznych ujawniło się wraz z postępującą cyfryzacją gospodarki.

Do sektorów objętych ustawą o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa należą w szczególności:

- energia (wydobywanie kopalin, energia elektryczna, jądrowa, ciepło, gaz i inne),

- transport (lotniczy, kolejowy, wodny i drogowy),

- bankowość infrastruktura rynków finansowych,

- ochrona zdrowia,

- zaopatrzenie w wodę pitną i jej dystrybucja,

- zbiorowe odprowadzanie ścieków,

- infrastruktura cyfrowa,

- zarządzanie usługami ICT,

- administracja publiczna,

- usługi pocztowe,

- gospodarowanie odpadami (m.in. zbieranie odpadów, transport odpadów, przetwarzanie odpadów),

- produkcja, wytwarzanie oraz dystrybucja chemikaliów,

- produkcja, przetwarzanie oraz dystrybucja żywności,

- produkcja (produkcja wyrobów medycznych i wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro, produkcja komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych, produkcja pojazdów samochodowych, przyczep i naczep i inne),

- sektor kosmiczny.

Samo przypisanie do sektora nie oznacza jednak automatycznego objęcia obowiązkami. Jest to pierwszy etap kwalifikacji, który musi zostać uzupełniony o ocenę skali działalności oraz znaczenia danego podmiotu dla funkcjonowania systemu.

Podmioty kluczowe i podmioty ważne

Centralnym elementem nowego katalogu jest podział podmiotów na podmioty kluczowe oraz podmioty ważne. To rozróżnienie ma charakter systemowy i wynika bezpośrednio z dyrektywy NIS 2.

Uwaga

Podmioty kluczowe to te organizacje, których działalność ma szczególne znaczenie dla funkcjonowania państwa lub gospodarki. Zakłócenie ich usług może prowadzić do poważnych skutków w skali krajowej lub regionalnej. Wobec tej kategorii ustawodawca przewiduje najbardziej rygorystyczne obowiązki oraz intensywniejszy nadzór.

Podmioty ważne również działają w sektorach istotnych z punktu widzenia cyberbezpieczeństwa, jednak ich wpływ systemowy jest co do zasady mniejszy. Nie oznacza to braku obowiązków, lecz ich pewne zróżnicowanie w zakresie oczekiwań organizacyjnych, jak i praktyki nadzorczej.

Kwalifikacja do katalogu: obowiązek samooceny

Włączenie do katalogu podmiotów nie następuje na zasadzie dobrowolności. Jeżeli przedsiębiorca prowadzi działalność w sektorze objętym ustawą i spełnia określone kryteria, podlega reżimowi krajowego systemu cyberbezpieczeństwa z mocy prawa.

O zakwalifikowaniu podmiotu jako kluczowego lub ważnego nie decyduje wyłącznie sektor, w którym prowadzi on działalność. Ustawa oraz rozwiązania przyjęte w dyrektywie NIS 2 opierają się na zestawie kryteriów, które mają odzwierciedlać rzeczywiste znaczenie danego podmiotu dla bezpieczeństwa i ciągłości usług.

Ważne

Nowelizacja zakłada, że to sam podmiot powinien dokonać wstępnej oceny swojej sytuacji („samoidentyfikacji”). W praktyce brane pod uwagę są w szczególności:

- skala działalności i liczba obsługiwanych użytkowników,

- znaczenie świadczonych usług dla funkcjonowania gospodarki lub administracji publicznej,

- stopień zależności innych podmiotów od danej usługi,

- rola w łańcuchach dostaw,

- potencjalne skutki zakłócenia działania systemów informacyjnych, w tym wpływ na bezpieczeństwo publiczne, zdrowie lub środowisko.

Brak formalnej decyzji administracyjnej wprowadzającej do katalogu nie zwalnia z odpowiedzialności. Kwalifikacja do katalogu może stać się przedmiotem oceny ze strony organu nadzoru, w szczególności w toku kontroli. Jeżeli organ uzna, że podmiot błędnie wyłączył się spod reżimu ustawy lub nieprawidłowo określił swój status, konsekwencje mogą obejmować nie tylko nakaz wdrożenia obowiązków, lecz także sankcje za ich wcześniejsze niewykonywanie. Ta kwestia budzi bardzo duże kontrowersje.

Skutki wejścia do katalogu podmiotów KSC

Zakwalifikowanie do katalogu podmiotów krajowego systemu cyberbezpieczeństwa uruchamia określony zestaw obowiązków o charakterze organizacyjnym, technicznym i zarządczym. Ich wspólnym mianownikiem jest konieczność podejścia do cyberbezpieczeństwa w sposób systemowy, oparty na analizie ryzyka i ciągłym doskonaleniu przyjętych środków ochrony.

Uwaga

Podmiot objęty ustawą zobowiązany jest do identyfikowania i oceny ryzyk dla swoich systemów informacyjnych oraz do wdrożenia adekwatnych środków technicznych i organizacyjnych. Obejmuje to m.in. polityki bezpieczeństwa, procedury reagowania na incydenty, rozwiązania zapewniające ciągłość działania i odtwarzanie po awarii, a także mechanizmy ograniczające ryzyka wynikające z korzystania z usług dostawców zewnętrznych.

Istotnym elementem systemu jest obowiązek zgłaszania poważnych incydentów do właściwych zespołów CSIRT. Wymaga to od podmiotów nie tylko zdolności technicznej do wykrywania zdarzeń, lecz także jasnych procedur decyzyjnych pozwalających na szybką ocenę ich znaczenia i eskalację na poziom krajowy.

Nowelizacja wyraźnie akcentuje również rolę kierownictwa. Cyberbezpieczeństwo przestaje być wyłącznie zagadnieniem operacyjnym, a staje się elementem nadzoru właścicielskiego i odpowiedzialności zarządczej, obejmującym akceptację ryzyka, nadzór nad wdrażaniem środków ochrony oraz zapewnienie odpowiednich zasobów.

Istotną nowością jest silne powiązanie katalogu podmiotów z koncepcją bezpieczeństwa łańcuchów dostaw. Włączenie do systemu cyberbezpieczeństwa może dotyczyć nie tylko podmiotów bezpośrednio świadczących usługi kluczowe, lecz także organizacji pełniących funkcję krytycznych dostawców technologii, usług lub rozwiązań informatycznych dla podmiotów kluczowych.

Podmioty objęte katalogiem podlegają nadzorowi właściwych organów, które są uprawnione do prowadzenia kontroli oraz stosowania środków egzekucyjnych, w tym kar pieniężnych. Nadaje to regulacji realny, a nie wyłącznie deklaratywny charakter.

Katalog a zasada proporcjonalności

Jednym z najczęściej podnoszonych argumentów w dyskusji nad nowelizacją jest kwestia proporcjonalności. Rozszerzenie katalogu oznacza, że obowiązki obejmą również podmioty, które dotychczas nie posiadały rozbudowanych struktur bezpieczeństwa ani dedykowanych zespołów.

Ustawodawca deklaruje jednak, że wymagania mają być stosowane z uwzględnieniem skali działalności oraz realnego poziomu ryzyka. Katalog nie oznacza automatycznie identycznych obowiązków dla wszystkich – ma raczej wyznaczać ramy, w których środki bezpieczeństwa powinny być dostosowane do charakteru i znaczenia danego podmiotu.

Zakres obowiązków oraz intensywność nadzoru są zróżnicowane w zależności od tego, czy dany podmiot został zakwalifikowany jako kluczowy, czy jako ważny. Wobec podmiotów kluczowych ustawodawca przewiduje bardziej rygorystyczne podejście, obejmujące wyższe oczekiwania co do dojrzałości procesów bezpieczeństwa, częstsze kontrole oraz priorytetowe traktowanie zgłaszanych incydentów.

Podmioty ważne również podlegają obowiązkom wynikającym z ustawy, jednak ich stosowanie ma uwzględniać mniejszą skalę oddziaływania systemowego. Zróżnicowanie to ma realizować zasadę proporcjonalności i ograniczać ryzyko nadmiernego obciążenia regulacyjnego, przy jednoczesnym zachowaniu spójnego poziomu bezpieczeństwa w całym systemie.

Znaczenie katalogu dla praktyki biznesowej

Z perspektywy przedsiębiorców katalog podmiotów KSC pełni funkcję sygnału ostrzegawczego. Jeżeli działalność firmy mieści się w sektorach objętych ustawą, oznacza to konieczność przeprowadzenia oceny i wcześniejszego przygotowania się na nowe realia regulacyjne.

Będzie to więc impuls do uporządkowania obszarów, które dotąd funkcjonowały fragmentarycznie: dokumentacji bezpieczeństwa, zarządzania incydentami, relacji z dostawcami IT czy raportowania ryzyk do zarządu.

Ważne

Logika katalogu podmiotów objętych krajowym systemem cyberbezpieczeństwa będzie intuicyjnie zrozumiała przez analogię do RODO. W obu przypadkach kluczowe znaczenie ma prawidłowa identyfikacja własnej roli, skali działalności oraz wpływu na otoczenie. Błędna samoocena może prowadzić do iluzorycznego poczucia bezpieczeństwa regulacyjnego, które weryfikowane jest dopiero na etapie kontroli.

Nowe grupy przedsiębiorców

Katalog podmiotów w ustawie o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa stanowi fundament całej regulacji. To on decyduje o tym, kto zostaje włączony do systemu i kto musi spełniać szczególne wymagania w zakresie ochrony systemów informacyjnych.

Nowelizacja znacząco poszerzy ten katalog, obejmując nowe sektory i nowe grupy przedsiębiorców. Dla wielu z nich będzie to pierwsze zetknięcie z tak rozbudowanym reżimem cyberbezpieczeństwa. W praktyce oznacza to konieczność spojrzenia na bezpieczeństwo nie jako na koszt czy problem techniczny, lecz jako na element trwałego zarządzania ryzykiem i odpowiedzialności biznesowej.

Ważne

Status podmiotu objętego katalogiem nie ma charakteru trwałego i niezmiennego. Zmiana skali działalności, rozszerzenie zakresu usług, wejście w nowe łańcuchy dostaw lub rozpoczęcie współpracy z podmiotami kluczowymi może prowadzić do ponownej oceny pozycji przedsiębiorcy na gruncie ustawy.

Katalog podmiotów należy więc postrzegać jako konstrukcję dynamiczną, wymagającą okresowej weryfikacji wraz z rozwojem działalności biznesowej i zmianą otoczenia regulacyjnego.

Podstawa prawna:

- ustawa z 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 r. poz. 252).

Sprzęt i infrastruktura podmiotów na podstawie nowelizacji ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa

Nowelizacja ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, wdrażająca dyrektywę NIS2, ma wzmacniać odporność cyfrową państwa poprzez doprecyzowanie obowiązków podmiotów kluczowych i ważnych, w tym wymagań dotyczących sprzętu oraz infrastruktury teleinformatycznej. Zmiany będą miały istotne znaczenie dla wielu przedsiębiorstw w Polsce.

Zmiany prawa wiążą się z wprowadzeniem kilku istotnych nowości. Dla niektórych szczególnie ważny będzie fakt, że sprzęt oraz infrastruktura teleinformatyczna przestają być postrzegane wyłącznie jako zaplecze techniczne pozostające w sferze swobodnych decyzji organizacyjnych, a stają się obszarem objętym konkretnymi obowiązkami regulacyjnymi oraz oceną ryzyka. W konsekwencji, podmioty objęte ustawą powinny już zacząć myśleć o przygotowaniach do nadchodzących zmian.

Sprzęt jako element systemu bezpieczeństwa państwa

Nowelizacja ustawy wyraźnie zmienia sposób patrzenia na sprzęt ICT. Nie jest on już neutralnym narzędziem technicznym, lecz potencjalnym elementem infrastruktury krytycznej z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa. Ustawa posługuje się pojęciem produktu ICT, przez który należy rozumieć element lub grupę elementów sieci lub systemów informatycznych. Chodzi więc o np. urządzenia sieciowe, serwery, systemy pamięci masowej, elementy infrastruktury chmurowej czy specjalistyczny sprzęt przemysłowy wykorzystywany w systemach sterowania.

ICT, czyli?

Na gruncie nowelizacji ustawy pojęcie ICT (ang. Information and Communications Technology; technologie informacyjno-komunikacyjne) ma znaczenie normatywne i nie ogranicza się wyłącznie do potocznie rozumianego sprzętu IT. Ustawa, odwołując się do definicji zawartych w rozporządzeniu 2019/881, obejmuje zakresem ICT produkty, takie jak urządzenia i oprogramowanie, lecz także usługi oraz procesy związane z przetwarzaniem, przechowywaniem i transmisją danych.

Oznacza to, że regulacjom podlegają zarówno fizyczne komponenty infrastruktury, jak i sposób ich wykorzystania w ramach systemów informacyjnych, w tym procesy operacyjne oraz usługi świadczone z użyciem technologii informacyjno-komunikacyjnych.

Kluczowe znaczenie ma tu cykl życia sprzętu: od projektowania i produkcji, przez dystrybucję i wdrożenie, aż po utrzymanie i wycofanie z eksploatacji. W tym ujęciu istotne staje się również planowanie wycofania sprzętu z eksploatacji w sposób, który nie generuje dodatkowych podatności ani ryzyk dla systemów informacyjnych.

Ważne

Nowelizacja ustawy KSC, poprzez obowiązek zarządzania ryzykiem, kładzie nacisk na to, aby sprzęt wykorzystywany przez podmioty kluczowe i ważne:

- pochodził od zidentyfikowanych i wiarygodnych dostawców,

- był możliwy do aktualizacji i utrzymania w bezpiecznym stanie,

- nie zawierał znanych podatności, które mogłyby prowadzić do poważnych incydentów.

Sprzęt staje się więc przedmiotem oceny ryzyka, a nie tylko elementem wyposażenia IT.

Obowiązki podmiotów a sprzęt i infrastruktura

Kwestie sprzętu i infrastruktury bezpośrednio wiążą się z obowiązkami nałożonymi na podmioty kluczowe i ważne. W szczególności elementy te podlegają systematycznej identyfikacji oraz ocenie ryzyka w ramach systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji.

Uwaga

W praktyce oznacza to konieczność uwzględniania sprzętu i infrastruktury w takich obszarach jak:

- identyfikacja podatności produktów i usług ICT,

- zapewnienie odporności operacyjnej systemów informacyjnych,

- planowanie i wdrażanie środków technicznych ograniczających skutki incydentów,

- utrzymanie zdolności do szybkiego wykrywania i reagowania na zdarzenia naruszające bezpieczeństwo.

Infrastruktura teleinformatyczna – więcej niż sieć i serwerownia

Nowelizacja obejmuje reżimem prawnym szerokie spektrum zasobów cyfrowych, które dotychczas często pozostawały poza ścisłym nadzorem KSC. Obejmuje ona nie tylko klasyczne sieci teleinformatyczne, ale także:

- centra przetwarzania danych,

- środowiska chmurowe,

- infrastrukturę energetyczną i środowiskową wspierającą IT,

- systemy transmisji danych i ich redundancję,

- fizyczne zabezpieczenia obiektów technicznych.

Szczególną uwagę poświęcono usługom centrów przetwarzania danych oraz chmurze obliczeniowej, które wprost zostały objęte reżimem ustawy. Oznacza to, że infrastruktura, nawet jeśli jest zewnętrzna lub współdzielona, pozostaje częścią systemu odpowiedzialności podmiotu korzystającego z usług.

W konsekwencji podmioty objęte ustawą muszą zapewnić:

- znajomości architektury infrastruktury (również tej u dostawcy),

- zapewnienia ciągłości działania i odporności na awarie,

- uwzględniania fizycznych i logicznych punktów krytycznych.

Przykład

Podmiot kluczowy, który decyduje się na korzystanie z zewnętrznego centrum przetwarzania danych lub usług chmurowych, nadal odpowiada za bezpieczeństwo systemów informacyjnych wykorzystywanych do realizacji jego zadań. Nowelizacja ustawy przesuwa akcent z samego faktu posiadania infrastruktury na sposób jej wykorzystania i nadzoru, niezależnie od tego, czy zasoby techniczne znajdują się wewnątrz organizacji, czy poza nią.

Dostawcy sprzętu i infrastruktury jako element łańcucha bezpieczeństwa

Jedną z istotnych zmian w nowelizacji jest wyraźne włączenie dostawców sprzętu i usług ICT do ekosystemu cyberbezpieczeństwa. Ustawa identyfikuje ich jako odrębną kategorię podmiotów, co podkreśla, że bezpieczeństwo infrastruktury nie kończy się na organizacji.

Ważne

Dla podmiotów kluczowych i ważnych oznacza to konieczność:

- świadomego doboru dostawców sprzętu i infrastruktury,

- uwzględniania ryzyka związanego z pochodzeniem technologii,

- zabezpieczenia się na wypadek utraty wsparcia technicznego lub aktualizacji.

Sprzęt i infrastruktura nie powinny być więc oceniane wyłącznie pod kątem wydajności czy ceny, lecz w kontekście długoterminowego bezpieczeństwa i stabilności działania.

Podmioty kluczowe będą miały obowiązek wycofania produktów ICT od dostawcy uznanego decyzją administracyjną za dostawcę wysokiego ryzyka w terminie do 7 lat.

Infrastruktura a incydenty na dużą skalę

Nowelizacja wprowadza pojęcie incydentów w cyberbezpieczeństwie na dużą skalę, których skutki mogą przekraczać możliwości reagowania pojedynczego podmiotu lub nawet państwa. W tym kontekście infrastruktura, a także jej architektura, centralizacja lub nadmierna koncentracja, staje się czynnikiem ryzyka systemowego.

Przykład

Wyobraźmy sobie podmiot z sektora gospodarki komunalnej, który centralnie przetwarza dane oraz steruje infrastrukturą operacyjną, np. systemami uzdatniania wody lub odprowadzania ścieków, w jednym, silnie skoncentrowanym środowisku IT. Atak typu ransomware lub awaria kluczowego systemu zarządzania może w takim modelu doprowadzić jednocześnie do utraty dostępu do systemów operacyjnych, danych oraz narzędzi monitorujących, skutecznie paraliżując świadczenie usług na dużym obszarze.

W takim scenariuszu incydent przestaje być problemem pojedynczej organizacji. Jego skutki rozciągają się na bezpieczeństwo publiczne. To właśnie tego rodzaju sytuacje ustawodawca identyfikuje jako incydenty w cyberbezpieczeństwie na dużą skalę, wobec których kluczowe znaczenie ma odporna architektura infrastruktury, odpowiednia segmentacja systemów oraz gotowość do skoordynowanej współpracy właściwymi organami.

Ustawa pośrednio wymusza więc:

- projektowanie infrastruktury w sposób odporny na awarie i ataki,

- unikanie pojedynczych punktów krytycznych,

- przygotowanie techniczne do współpracy z CSIRT-ami (Zespołami Reagowania na Incydenty Bezpieczeństwa Komputerowego) i organami państwa.

Bezpieczny sprzęt i infrastruktura

Nowelizacja ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa jasno pokazuje, że bezpieczny system zaczyna się od bezpiecznego sprzętu i przemyślanej infrastruktury. Procedury, polityki i dokumenty są ważne, ale to właśnie fizyczne i logiczne komponenty IT decydują o realnej odporności na zagrożenia.

Choć ustawa formalnie jeszcze nie weszła w życie, wyznacza właściwe kierunki, w których warto podążać. Dla podmiotów objętych nowymi regulacjami to moment, aby spojrzeć na swoją infrastrukturę z perspektywy bezpieczeństwa państwa i odpowiedzialności systemowej

Podstawa prawna:

- ustawa z 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 r. poz. 252).

NIS 2 a rola CSIRT w zarządzaniu incydentami cyberbezpieczeństwa

Nowelizacja ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa implementująca dyrektywę NIS 2 wprowadza istotne zmiany w zarządzaniu incydentami cyberbezpieczeństwa, porządkując odpowiedzialność podmiotów kluczowych i ważnych, operatorów usług kluczowych oraz wzmacniając rolę zespołów CSIRT. Reagowanie na incydenty cyberbezpieczeństwa staje się integralnym elementem formalnego systemu bezpieczeństwa państwa, z jasno zdefiniowanymi kompetencjami, obowiązkami raportowania i kanałami współpracy zgodnymi z wymogami NIS 2.

Ważne miejsce w tym systemie zajmują Zespoły Reagowania na Incydenty Bezpieczeństwa Komputerowego (Computer Security Incident Response Team, CSIRT), czyli wyspecjalizowane podmioty systemowe, działające na poziomie krajowym, a niedługo także sektorowym. To właśnie im ustawa przypisuje zadania koordynacyjne, analityczne i wspierające w obsłudze incydentów.

CSIRT-y krajowe

Ustawa w aktualnym brzmieniu wskazuje trzy zespoły o charakterze krajowym, pełniące funkcję filarów systemu:

- CSIRT GOV, prowadzony przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego – odpowiedzialny za infrastrukturę administracji rządowej oraz infrastrukturę krytyczną o kluczowym znaczeniu dla państwa;

- CSIRT MON, prowadzony przez Ministra Obrony Narodowej – właściwy dla resortu obrony narodowej oraz jednostek organizacyjnych mu podległych;

- CSIRT NASK, prowadzony przez Naukową i Akademicką Sieć Komputerową (NASK-PIB) – odpowiedzialny za pozostałe podmioty krajowego systemu cyberbezpieczeństwa, w tym jednostki samorządu terytorialnego oraz sektor prywatny

Zespoły te tworzą fundament państwowego reagowania na incydenty cyberbezpieczeństwa, pełniąc funkcję centralnych punktów reagowania i wymiany informacji. Ich zadania obejmują m.in.:

- analizę incydentów,

- koordynację działań w przypadku zdarzeń o większej skali,

- wymianę informacji z innymi państwami członkowskimi UE,

- współpracę z podmiotami krajowego systemu cyberbezpieczeństwa.

CSIRT-y sektorowe

Kluczowym elementem systemu są Sektorowe Zespoły Cyberbezpieczeństwa (SZC), które po wykazaniu pełnej zdolności operacyjnej, pełnią funkcję CSIRT-ów sektorowych w rozumieniu dyrektywy NIS 2 (Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2555). Ustawa definiuje je jako Zespoły Reagowania na Incydenty Bezpieczeństwa Komputerowego, działające na poziomie sektora lub podsektora, ustanowione przez organ właściwy do spraw cyberbezpieczeństwa dla danego sektora lub podsektora.

CSIRT sektorowe mają odpowiadać na potrzebę uwzględnienia specyfiki poszczególnych sektorów gospodarki i administracji. Inaczej bowiem wygląda krajobraz zagrożeń w energetyce, inaczej w ochronie zdrowia, finansach czy transporcie. Zadaniem CSIRT sektorowego jest zatem zapewnienie reagowania osadzonego w realiach danego sektora przy jednoczesnym zachowaniu spójności z systemem krajowym.

Jak będą powstawać CSIRT sektorowe?

Ustawodawca przewidział dwa mechanizmy powstawania CSIRT-ów sektorowych:

1. Tworzenie od podstaw – organ właściwy ustanawia CSIRT sektorowy w terminie 18 miesięcy od wejścia w życie nowelizacji i zapewnia mu zdolność operacyjną. Dopiero po osiągnięciu gotowości operacyjnej CSIRT włącza się formalnie w krajowy system cyberbezpieczeństwa.

2. Przekształcenie istniejących struktur – dotychczasowe zespoły sektorowe stają się CSIRT-ami sektorowymi w rozumieniu dyrektywy NIS 2, bez konieczności powoływania od nowa, ale z nowym statusem prawnym i rozszerzonymi kompetencjami.

W rezultacie część CSIRT sektorowych będzie tworzona od podstaw, natomiast część uzyska nowy status prawny w drodze przekształcenia. Mechanizm ten zapewnia płynne przejście pomiędzy dotychczasowym a nowym modelem organizacji systemu cyberbezpieczeństwa, przy zachowaniu ciągłości operacyjnej.

Zakres zadań CSIRT-ów

Nowelizacja wyraźnie wzmacnia rolę CSIRT-ów, a w zależności od poziomu (krajowego lub sektorowego) zespoły te są odpowiedzialne m.in. za:

- przyjmowanie i analizę zgłoszeń incydentów,

- koordynację obsługi incydentów poważnych, w tym incydentów o charakterze transgranicznym oraz incydentów o dużej skali,

- wsparcie techniczne i analityczne podmiotów objętych ustawą,

- przekazywanie informacji o incydentach, podatnościach i zagrożeniach do innych CSIRT-ów oraz właściwych organów,

- udział w obsłudze incydentów cyberbezpieczeństwa na dużą skalę.

Ważne

W przypadku przyjęcia zgłoszenia poważnego incydentu, CSIRT sektorowy jest zobowiązany do udzielenia wsparcia technicznego albo przekazania podmiotowi wytycznych dotyczących wdrożenia adekwatnych środków zaradczych. Jeżeli incydent nosi znamiona przestępstwa, CSIRT przekazuje podmiotowi informacje dotyczące sposobu dokonania zgłoszenia właściwym organom ścigania.

W związku z realizacją swoich zadań CSIRT sektorowy może również zwrócić się do podmiotu zgłaszającego o uzupełnienie informacji, w zakresie niezbędnym do analizy. Zakres ten może obejmować także dane stanowiące tajemnice prawnie chronione, o ile jest to konieczne dla wykonania ustawowych obowiązków zespołu.

Nowelizacja ustawy KSC wzmacnia także wymiar prewencyjny działania CSIRT-ów. Zespoły te gromadzą informacje o podatnościach i zagrożeniach, współpracują z podmiotami sektora w zakresie wymiany dobrych praktyk, organizują oraz uczestniczą w ćwiczeniach, a także wspierają inicjatywy szkoleniowe.

CSIRT-y są uprawnione do prowadzenia zautomatyzowanych skanowań systemów informatycznych podmiotów kluczowych i ważnych w celu wykrywania podatności i zagrożeń. W określonych przypadkach mogą również występować do właściwego organu z wnioskiem o wezwanie podmiotu do usunięcia wykrytych podatności.

Uwaga

CSIRT-y nie zastępują działań podejmowanych przez podmioty kluczowe i ważne, lecz funkcjonują jako element nadrzędnej koordynacji, umożliwiający spójne reagowanie i wymianę informacji w skali sektora lub państwa.

Relacja pomiędzy CSIRT sektorowym a CSIRT krajowym

Ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa tworzy model komplementarnej współpracy CSIRT sektorowych i krajowych, eliminując konkurencję na rzecz wzajemnego uzupełniania się ról w reagowaniu na incydenty cyberbezpieczeństwa. CSIRT sektorowy odpowiada za pierwszy poziom koordynacji, podczas gdy CSIRT krajowy przejmuje nadrzędną rolę w poważnych przypadkach wymagających szerszej analizy lub współpracy międzynarodowej.

Do czasu osiągnięcia przez CSIRT sektorowy pełnej zdolności operacyjnej, obsługa incydentów cyberbezpieczeństwa odbywa się bezpośrednio z właściwym CSIRT-em krajowym. Po ogłoszeniu gotowości operacyjnej koordynacja incydentów sektorowych przechodzi na CSIRT-y sektorowe, które utrzymują stały kontakt z CSIRT-ami krajowymi.

Nowelizacja podkreśla również obowiązek współpracy pomiędzy CSIRT MON, CSIRT NASK oraz CSIRT GOV w zakresie koordynowanego reagowania na incydenty. Wzmacnia to model, w którym odpowiedzialność operacyjna pozostaje rozproszona, lecz analiza i wymiana informacji mają charakter zintegrowany.

CSIRT a obowiązki podmiotów kluczowych i ważnych

Obowiązki podmiotów kluczowych i ważnych po nowelizacji będą koncentrować się na zgłaszaniu incydentów, współpracy z właściwym CSIRT oraz realizacji ewentualnych zaleceń wynikających z obsługi incydentu.

Uwaga

Ustawa KSC wyraźnie rozdziela role:

- podmioty odpowiadają za bezpieczeństwo własnych systemów informacyjnych i obsługę incydentów po swojej stronie,

- CSIRT-y odpowiadają za koordynację, analizę i wsparcie w ramach systemu publicznego.

Takie rozdzielenie ma zapobiegać chaosowi kompetencyjnemu i zapewnić, że w sytuacji kryzysowej istnieje jasny punkt odniesienia po stronie państwa lub sektora.

Przykład

Podmiot kluczowy z sektora ochrony zdrowia wykrywa incydent polegający na zaszyfrowaniu części systemów informatycznych przez złośliwe oprogramowanie. Incydent wpływa na dostępność systemu rejestracji pacjentów, ale nie powoduje bezpośredniego zagrożenia życia.

Podmiot podejmuje działania we własnym zakresie: odłącza zainfekowane systemy, uruchamia procedury ciągłości działania oraz analizuje skalę zdarzenia. Równolegle, zgodnie z obowiązkami wynikającymi z ustawy, dokonuje zgłoszenia incydentu do właściwego CSIRT.

Jeżeli dla sektora ochrony zdrowia został ustanowiony CSIRT sektorowy i ogłoszono już jego zdolność operacyjną, zgłoszenie trafia właśnie do tego zespołu. CSIRT sektorowy analizuje zdarzenie w kontekście zagrożeń charakterystycznych dla sektora, weryfikuje, czy podobne incydenty występują u innych podmiotów oraz przekazuje, w razie potrzeby, informacje do właściwego CSIRT krajowego.

CSIRT nie przejmuje jednak zarządzania systemami podmiotu ani nie zastępuje jego działań technicznych. Jego rola polega na koordynacji, analizie i wsparciu systemowym, umożliwiającym ocenę czy incydent ma charakter jednostkowy, czy też może stanowić element szerszego zagrożenia sektorowego lub krajowego.

Incydenty na dużą skalę

Rola CSIRT-ów nabiera szczególnego znaczenia przy incydentach cyberbezpieczeństwa na dużą skalę, których skutki przekraczają możliwości pojedynczego podmiotu lub państwa. W takich sytuacjach CSIRT-y działają jako centra analityczne i koordynacyjne, umożliwiając szybkie przekazywanie informacji, synchronizację działań oraz współpracę międzynarodową zgodnie z wymogami NIS 2.

Ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, wprowadzając pojęcie incydentu na dużą skalę, podkreśla, że cyberbezpieczeństwo to nie tylko sprawa indywidualnych organizacji, ale kluczowy element bezpieczeństwa publicznego i państwowego.

W odpowiedzi na potrzebę systemowego reagowania na incydenty o dużej skali, Rada Ministrów ma obowiązek w ciągu 6 miesięcy od wejścia w życie ustawy przyjąć Krajowy plan reagowania na incydenty i sytuacje kryzysowe oraz Strategię Cyberbezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej. Dokumenty te określają cele, procedury i zadania organów odpowiedzialnych za zarządzanie incydentami oraz zasady współpracy między sektorem publicznym i prywatnym, w tym kanały wymiany informacji, krajowe środki gotowości oraz ćwiczenia i szkolenia.

Ważne

CSIRT-y krajowe wymieniają się informacjami o incydentach krytycznych oraz na dużą skalę, jednocześnie powiadamiając Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, właściwy CSIRT sektorowy i ministra spraw zagranicznych – zgodnie z wymogami NIS 2.

Koordynację działań w cyberbezpieczeństwie na dużą skalę zapewniają:

- Minister właściwy do spraw informatyzacji (wymiary cywilne, z wyłączeniem terroryzmu i szpiegostwa),

- Minister Obrony Narodowej (wymiary militarne),

- Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (zagrożenia terrorystyczne i szpiegostwo).

Organ odpowiedzialny za zarządzanie incydentami na dużą skalę koordynuje działania wszystkich właściwych organów zgodnie z Krajowym planem. Dokument ten ma zawierać m.in. procedury zarządzania kryzysowego, hierarchię działań, ramy czasowe, podmioty odpowiedzialne, sposoby finansowania, kryteria oceny infrastruktury oraz mechanizmy współpracy z państwami członkowskimi UE. Dzięki temu system reagowania staje się nie tylko szybszy i skuteczniejszy, ale także przygotowany na sytuacje transgraniczne i złożone zagrożenia technologiczne.

Przykład

Wyobraźmy sobie sytuację, w której w sektorze energetycznym dochodzi do rozległego ataku ransomware, obejmującego kluczowe elektrownie. Skala zdarzenia przekracza możliwości pojedynczych operatorów, dlatego incydent zostaje zgłoszony do właściwego CSIRT sektorowego, który koordynuje wymianę informacji między podmiotami sektora oraz z CSIRT-ami krajowymi. Jednocześnie Rządowe Centrum Bezpieczeństwa monitoruje sytuację, a minister właściwy do spraw informatyzacji, w ramach Krajowego planu reagowania, aktywuje procedury zarządzania kryzysowego i wspiera współpracę z państwami UE. Taki mechanizm pozwoliłby ograniczyć skutki ataku i zminimalizować ryzyko przerwania dostaw energii w całym kraju.

Podstawa prawna:

- ustawa z 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 r. poz. 252).

Zakres obowiązków podmiotów ważnych i kluczowych wynikających ze znowelizowanych przepisów o cyberbezpieczeństwie

Długi proces nowelizacji ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa dobiegł końca. Dlatego też warto zebrać w jednym miejscu, w formie listy sprawdzającej, obowiązki kierowników niektórych podmiotów, np. członka zarządu, wspólnika, dyrektora SP ZOZ, na których nowelizacja nałożyła szereg nowych obowiązków.

Nowelizacja ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa miała na celu wdrożenie Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2555 (dalej zwanej NIS-2 lub dyrektywą; patrz: podstawa prawna). W dalszej części niniejszego opracowania:

- ustawę o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa opisano skrótem uksc;

- jej nowelizację z 23 stycznia 2026 r. określa się jako „nowelizacja”.

Uksc obecnie kieruje nowe obowiązki do podmiotów, w tym firm, zaliczonych do kategorii podmiotów kluczowych i ważnych (dalej: PKW), a tym samym do ich kierowników. Kwestia zaliczania się do tej kategorii wymaga zatem odrębnej analizy. Skrótowo można wskazać, że często PKW będą duże przedsiębiorstwa energetyczne, szpitale, średnie lub duże firmy mające do czynienia z chemikaliami, ściekami odpadami i lekami, podmioty zaopatrujące w wodę, czy też jednostki sektora finansów publicznych – z zastrzeżeniem szczegółowych unormowań uksc – a przy ich indywidualnej identyfikacji pomoc stanowi treść załączników do uksc.

Uwaga!

Część przepisów nowelizacji wprost skierowano do kierowników PKW. Za ich niewypełnianie kierownik może otrzymać karę finansową. Kierownik ponosi odpowiedzialność za wykonywanie wskazanych w niniejszym kwestionariuszu zadań także wtedy, gdy niektóre z jego obowiązków albo wszystkie obowiązki powierzono innej osobie za jego zgodą.

Dlatego też do istotnych kwestii zarządczych należy poznanie poniższego zakresu odpowiedzialności kierownika. Poniższa lista pomoże sprawdzić, czy kierownik podmiotu z kategorii PKW wypełnia podstawowe obowiązki ustalone przez uksc w obecnym brzmieniu.

Sama nowelizacja, a zwłaszcza jej artykuł 33, przewidują szereg przepisów przejściowych, co ma umożliwić PKW i ich kierownikom przegląd własnych procedur w celu dostosowania ich do nowych zasad.

Przykład

Podmioty, które z dniem wejścia w życie nowelizacji (3 kwietnia 2026 r.) spełniają przesłanki uznania ich za podmiot kluczowy albo za podmiot ważny, mają rozpocząć realizuję zaktualizowanych obowiązków określonych w rozdziale 3 uksc „Obowiązki podmiotów kluczowych i ważnych” w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie nowelizacji (kwiecień 2027r.). Rozdział 3 obejmuje art. 8-16 uksc, tj. znakomitą większość przepisów opisanych w poniższym kwestionariuszu.

Zasadniczo karę pieniężną dla kierownika PKW można wymierzyć w kwocie nie większej niż 300 % otrzymywanego przez ukaranego wynagrodzenia obliczanego według zasad obowiązujących przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop (kara wynosi do 100% ww. wynagrodzenia w przypadku kierownika PKW zaliczanego do podmiotów publicznych).

Kary przewidziane wobec kierownika PKW można będzie po raz pierwszy nałożyć po upływie 2 lat od dnia wejścia w życie nowelizacji (a zatem od kwietnia 2028 r.). Przepisy przewidują również możliwość wydania zakazu pełnienia w podmiocie kluczowym funkcji zarządczych przez kierownika podmiotu do czasu usunięcia uchybień lub zaprzestania naruszeń (o ile nie doprowadzi to do uniemożliwienia funkcjonowania podmiotu kluczowego w zakresie niezbędnym do usunięcia uchybień lub zaprzestania naruszeń). Zakaz wydaje organ właściwy ds. cyberbezpieczeństwa (np. minister właściwy dla sektora, w którym działa dany podmiot).

Poniższy kwestionariusz często operuje pojęciem „usługi”. Uksc zawiera opis wielu usług, do których taki ogólny termin się odnosi. Należy zatem wyjaśnić, że pod pojęciem niezdefiniowanej wprost „usługi” może się kryć – w zależności od konkretnej sytuacji – wiele usług wspomnianych w uksc, np. usługa DNS, usługa chmury obliczeniowej, usługa centrum przetwarzania danych, ICT i - co istotne dla szerszej grupy firm - usługi wymienione w załącznikach do uksc w kontekście zakwalifikowania firmy do kategorii PKW (np. usługa w zakresie transportu odpadów). W przypadku podmiotu publicznego pod pojęciem usługi należy także rozumieć zadanie publiczne realizowane przez ten podmiot. Tym samym, określenie co w danym przypadku będzie usługą (lub usługami) podlegającą/podlegającymi przepisom uksc, wymaga każdorazowo indywidualnego podejścia.

WZÓR

Lista sprawdzająca: podstawowe obowiązki kierownika PKW wynikające z ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa w brzmieniu obowiązującym od 3 kwietnia 2026 r.

Pytanie

Odpowiedź

Uwagi (obok uwag wydawnictwa, osoba weryfikująca listę może wpisywać komentarze)

TAK

NIE

N/D

I. Status kierownika i obowiązki związane z wykazem PKW

Czy jesteś kierownikiem w rozumieniu uksc?

Według uksc, kierownik podmiotu kluczowego lub podmiotu ważnego (PKW) to:

- kierownik jednostki w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o rachunkowości, który kieruje PKW albo

- kierownik jednostki sektora finansów publicznych, o którym mowa w art. 53 ust. 1 ustawy o finansach publicznych - w przypadku PKW będącego jednostką sektora finansów publicznych.

Z punktu widzenia przedsiębiorstw kluczowa będzie zatem definicja z ustawy o rachunkowości, zgodnie z którą za kierownika jednostki należy uznać członka zarządu lub innego organu zarządzającego, a jeżeli organ jest wieloosobowy - członków tego organu, z wyłączeniem pełnomocników ustanowionych przez jednostkę. Jednakże, za kierownika jednostki należy uznać w przypadku:

- spółki jawnej i spółki cywilnej - wspólników prowadzących sprawy spółki;

- spółki partnerskiej - wspólników prowadzących sprawy spółki albo zarząd;

- spółki komandytowej i spółki komandytowo-akcyjnej - komplementariuszy prowadzących sprawy spółki;

- osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą - tę osobę.

Powyższa zasada znajdzie odpowiednio zastosowanie do osób wykonujących wolne zawody.

Za kierownika jednostki należy uznać również:

- likwidatora, a także syndyka lub zarządcę ustanowionego w postępowaniu restrukturyzacyjnym oraz

- zarządcę sukcesyjnego, o którym mowa w ustawie o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw albo osobę, o której mowa w art. 14 tej ustawy (np. spadkobiercę przedsiębiorcy, który legalnie podejmuje opisane w art. 13 tej ustawy czynności w ramach przedsiębiorstwa), która dokonała zgłoszenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1c ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (zgłoszenia do naczelnika urzędu skarbowego o kontynuowaniu prowadzenia przedsiębiorstwa).

Uwaga

W przypadku niektórych zdefiniowanych kierowników, np. kierownika podmiotu wykonującego działalność leczniczą zdefiniowanego w ustawie o działalności leczniczej, aby poznać swój status kierownika PKW w rozumieniu uksc, należy stosować definicję zawartą w uksc.

Uksc doprecyzowuje, że gdy kierownikiem PKW jest organ wieloosobowy i nie wskazano osoby odpowiedzialnej, odpowiedzialność ponoszą wszyscy członkowie tego organu.

Kierownik PKW odpowiada zwłaszcza za kwestie wskazane w art. 8c uksc, tj. za kwestie wymienione w tym przepisie jako odsyłającym do poszczególnych artykułów ustawy.

Czy kierownik zna swoje obowiązki związane z zapewnieniem wpisu do wykazu PKW?

Według nowych przepisów, PKW muszą same złożyć wniosek o wpis do wykazu PKW ustanowionego w miejsce dotychczasowego wykazu operatorów usług kluczowych. Muszą tego dokonać, w terminie 6 miesięcy od dnia spełnienia przesłanek uznania za podmiot kluczowy lub podmiot ważny (zasada samoidentyfikacji PKW).

Za dopilnowanie tej procedury odpowiada właśnie kierownik PKW (obowiązek z art. 7c uksc jako przypisany kierownikowi na podstawie art. 8c tej ustawy).

Uwaga

Podmioty, które z dniem 3 kwietnia 2026 r. spełniają przesłanki uznania ich za PKW, muszą złożyć wniosek o wpis do wykazu PKW zgodnie z harmonogramem określonym w art. 34 ust. 3 pkt 1 uksc (przepis odsyła do przyszłego komunikatu ministra właściwego do spraw informatyzacji, który podlega ogłoszeniu w dzienniku urzędowym ministra).

Czy kierownik zna swoje obowiązki związane z uzupełnianiem danych w wykazie PKW

Pomimo zasadniczej samoidentyfikacji PKW pod kątem ich wpisania w wykazie PKW, w przypadku:

- przedsiębiorców telekomunikacyjnych;

- dostawców usług zaufania;

- podmiotów publicznych oraz

- podmiotów krytycznych

– minister właściwy do spraw informatyzacji z urzędu wpisuje do wykazu PKW dane, o których mowa w art. 7 ust. 2 pkt 1–8 oraz pkt 19–26 uksc (tj. np. nazwę, adres, sektor), dotyczące tych podmiotów – na podstawie danych zawartych w rejestrach publicznych, bazie adresów elektronicznych lub przekazanych przez właściwe organy nadzorcze.

Art. 7b ust. 4 uksc stanowi, że powyżej wskazane 4 typy PKW mają uzupełniać dane w wykazie, składając wniosek o zmianę wpisu w tym wykazie, w tym również uzupełnić dane w wykazie w zakresie ich działalności, której nie objęto wpisem z urzędu. Za tego typu aktualizacje odpowiada właśnie kierownik takich PKW, o czym przesądza art. 8c uksc.

Jak stanowi art. 34 nowelizacji:

- minister właściwy do spraw informatyzacji wpisuje, z urzędu, do wykazu PKW tych operatorów usług kluczowych, których wpisano przed 3 kwietnia 2026 r. do wcześniejszego wykazu operatorów usług kluczowych;

- art. 7b uksc dodany nowelizacją należy stosować odpowiednio, co oznacza że powyższe obowiązki kierownika z art. 7b ust. 4 (uzupełnianie danych) dotyczą także podmiotów wpisanych w dotychczasowym wykazie operatorów usług kluczowych.

Czy kierownik zna swoje obowiązki związane ze składaniem ewentualnego wniosku o wykreślenie z wykazu PKW?

Kierownik PKW musi dopilnować, aby PKW złożyły ewentualny wniosek o wykreślenie z wykazu PKW. Obowiązek ten wynika z art. 7f ust. 3 uksc w związku z obowiązkami kierownika PKW określonymi w art. 8c tej ustawy.

Taki wniosek należy złożyć za pomocą systemu teleinformatycznego (system zarządzania cyberbezpieczeństwem S46). Trzeba tego dokonać w zakresie sektora, podsektora lub rodzaju działalności. Obowiązek ten zaistnieje, jeżeli dany podmiot przestał spełniać przesłanki uznania go za podmiot

kluczowy lub podmiot ważny w tym sektorze, podsektorze lub dla określonego rodzaju działalności. Wniosek o wykreślenie z wykazu zawierać powinien uzasadnienie.

Przykład

Firma X przestaje świadczyć usługi w zakresie gospodarowania odpadami. W takim wypadku kierownik PKW musi zadbać o wykreślenie z wykazu w zakresie sektora gospodarowania odpadami.

II. System zarządzania bezpieczeństwem informacji (SZBI) i weryfikacja informacji z Krajowego Rejestru Karnego

Czy kierownik zna swoje obowiązki związane z prowadzeniem SZBI?

System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji (SZBI) ma zapewniać m.in.:

- prowadzenie systematycznego szacowania ryzyka wystąpienia incydentu oraz zarządzanie tym ryzykiem, czy też

- wdrożenie odpowiednich i proporcjonalnych do oszacowanego ryzyka środków technicznych i organizacyjnych

- o czym wiedzą dotychczasowi operatorzy usług kluczowych.

Kierownik PKW odpowiada za to, aby PKW wdrożył SZBI zawierający elementy wymagane przepisami, o czym przesądza art. 8c w związki z art. 8 uksc.

W porównaniu do dotychczasowych przepisów wymagany zakres SZBI uległ rozbudowie, zwłaszcza we kontekście środków technicznych i organizacyjnych odpowiednich do oszacowanego ryzyka. W przypadku podmiotów, które dopiero uzyskają status PKW, budowa lub przebudowa SZBI w sposób zgodny z uksc może stanowić kompletną nowość.

Przykład

Dotychczas SZBI miał m.in. zapewniać wdrożenie odpowiednich i proporcjonalnych do oszacowanego ryzyka środków technicznych i organizacyjnych, uwzględniających najnowszy stan wiedzy. Obecnie zobowiązano PKW do wdrożenia ww. środków

uwzględniających – poza najnowszym stanem wiedzy - również koszty wdrożenia, wielkość podmiotu, prawdopodobieństwo wystąpienia incydentów, narażenie podmiotu na ryzyka, skutki społeczne i gospodarcze, podając rozbudowany katalog przykładowych działań w tym zakresie (m.in. wprowadzenie polityk szacowania ryzyka oraz bezpieczeństwa systemu informacyjnego, w tym polityk tematycznych). Dochodzą także obowiązki m.in. w zakresie zapewnienia odpowiedniej edukacji personelu w zakresie cyberbezpieczeństwa.

Uwaga

Wdrożenie SZBI należy do kierownika PKW, o czym przesądza art. 8c uksc w związku z art. 8 tej ustawy. Kierownik zwykle nie szykuje procedur osobiście, ale musi zorganizować proces ich stworzenia, zebrania i aktualizacji.

Podejmowanie decyzji w zakresie przygotowania, wdrażania, stosowania, przeglądu i nadzoru SZBI w podmiocie wskazano bowiem jako obowiązek kierownika PKW w art. 8d uksc.

Co więcej, należy uważać na ewentualne wskazania szczególne. Rada Ministrów może bowiem określić rozporządzeniem, odrębnie dla danego rodzaju działalności wykonywanej przez PKW, szczegółowe wymagania dla SZBI, biorąc pod uwagę rekomendacje międzynarodowe o charakterze specjalistycznym, w tym rekomendacje Agencji Unii Europejskiej do spraw Cyberbezpieczeństwa (ENISA), wielkość podmiotu, skalę działalności wykonywanej przez te podmioty oraz potrzebę podejmowania przez te podmioty działań zapewniających cyberbezpieczeństwo.

Uwaga

W celu realizacji tych zadań kierownik odpowiada za to, aby PKW powołał wewnętrzne struktury odpowiedzialne za cyberbezpieczeństwo lub zawarł umowę z dostawcą usług zarządzanych w zakresie cyberbezpieczeństwa.

Czy kierownik zna swoje obowiązki związane z przedstawianiem zaświadczeń z KRK?

Art. 8c uksc pośrednio wskazał kierownika PKW jako odpowiedzialnego za zebranie informacji z Krajowego Rejestru Karnego, przywołując art. 8f ust. 1 i 2.

Art. 8f uksc stanowi bowiem, że przed rozpoczęciem realizacji następujących zadań:

- wdrażanie SZBI oraz

- obsługa incydentu w zakresie podanym w art. 11 uksc (w tym prowadzenie związanej z nim dokumentacji)

- osoba, która ma te zadania realizować, musi przedstawić PKW informację z Krajowego Rejestru Karnego stwierdzającą niekaralność za przestępstwa przeciwko ochronie informacji. Kierownik PKW może dopuścić taką osobę do realizacji ww. zadań dopiero po otrzymaniu takiej informacji

Ponadto, kierownik PKW odpowiada za to, aby PKW wezwał osobę realizującą ww. zadania do ponownego przedstawienia informacji o osobie z Krajowego Rejestru Karnego, jeżeli poweźmie uzasadnione podejrzenie, że osobę tą skazano za przestępstwo przeciwko ochronie informacji.

Uwaga

Wymagania w zakresie informacji z Krajowego Rejestru Karnego przepisy uznają za spełnione, jeżeli osoba realizująca wskazane zadania posiada ważne poświadczenie bezpieczeństwa upoważniające do dostępu do informacji niejawnych o klauzuli „poufne” lub wyższej.

Należy także pamiętać, że osoba skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwa przeciwko ochronie informacji nie może realizować zadań wskazanych w niniejszej rubryce.

Uwaga

Podmioty kluczowe lub podmioty ważne, które przed 3 kwietnia 2026 r. były operatorami usług kluczowych, do czasu wdrożenia SZBI zgodnego z nowym brzmieniem art. 8 uksc, stosować mają SZBI zgodny z art. 8 uksc w brzmieniu dotychczasowym

III. Zapewnienie wymaganego przepływu informacji z osobami

i jednostkami zewnętrznymi

Czy kierownik wie o obowiązku wyznaczenia co najmniej 2 osób do kontaktu z podmiotami ksc?

Kierownik PKW odpowiada za to, żeby PKW wyznaczył co najmniej 2 osoby odpowiedzialne za utrzymywanie kontaktów z podmiotami krajowego systemu cyberbezpieczeństwa.

Podmioty ksc to m.in.:

- CSIRT MON;

- CSIRT NASK;

- CSIRT GOV oraz

- CSIRT sektorowe (ustanowione przez organ właściwy do spraw cyberbezpieczeństwa dla danego sektora lub podsektora)

Skrót CSiRT oznacza „Zespół Reagowania na Incydenty Bezpieczeństwa Komputerowego”

Czy kierownik wie o odpowiedzialności za politykę informacyjną wobec użytkowników?

Kierownik PKW odpowiada za to, aby PKW zapewnił użytkownikom usług dostęp do wiedzy pozwalającej na zrozumienie cyberzagrożeń i stosowanie skutecznych sposobów zabezpieczania się przed tymi zagrożeniami w zakresie związanym ze świadczonymi usługami, m.in. przez udostępnianie informacji na ten temat na swojej stronie internetowej.

Uwaga

Obowiązek ten można wypełnić poprzez zamieszczenie na stronie internetowej podmiotu hiperłącza do stron internetowych organu właściwego do spraw cyberbezpieczeństwa, CSIRT GOV, CSIRT MON, CSIRT NASK lub CSIRT sektorowego.

Czy kierownik wie o odpowiedzialności za politykę umożliwienia dokonywania zgłoszeń?

Kierownik PKW odpowiada za to, aby PKW zapewnił użytkownikowi usługi możliwość zgłoszenia cyberzagrożenia, incydentu lub podatności związanych ze świadczoną usługą.

Czy kierownik wie o odpowiedzialności za rozpoczęcie korzystania z systemu s46?

Kierownik PKW odpowiada za to, aby PKW - po uzyskaniu wpisu podmiotu do wykazu PKW - rozpoczął korzystanie z systemu teleinformatycznego tworzonego przez ministra właściwego do spraw informatyzacji (art. 46 ust. 1 uksc), tj. systemu zarządzania cyberbezpieczeństwem S46.

Czy PKW przewidział wyznaczenie co najmniej jednej osoby odpowiedzialnej za utrzymywanie kontaktów z innymi PKW? (dotyczy sektora MSP i podmiotu ważnego będącego podmiotem publicznym)

Kierownik odpowiada za to, aby PKW wyznaczył co najmniej jedną osobę, która odpowiadać będzie za utrzymywanie kontaktów z innymi PKW.

Taką osobę musi wyznaczyć PKW będący mikro- lub małym przedsiębiorcą, o którym mowa w art. 2 ust. 1 załącznika I do unijnego rozporządzenia 651/2014/UE. Ten unijny przepis stanowi, że:

- do kategorii mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw („MŚP”) należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50 milionów EUR, lub roczna suma bilansowa nie przekracza 43 milionów EUR;

- w kategorii MŚP małe przedsiębiorstwo należy definiować jako przedsiębiorstwo, które zatrudnia mniej niż 50 pracowników i którego roczny obrót lub roczna suma bilansowa nie przekracza 10 milionów EUR;

- w kategorii MŚP mikroprzedsiębiorstwo należy definiować jako przedsiębiorstwo, które zatrudnia mniej niż 10 pracowników i którego roczny obrót lub roczna suma bilansowa nie przekracza 2 milionów EUR

Jednakże ww. MŚP muszą należeć do kategorii PKW, aby podlegały niniejszemu obowiązkowi w zakresie wyznaczania osoby do kontaktu.

Ten obowiązek dotyczy także podmiotu ważnego będącego podmiotem publicznym.

Uwaga

W celu realizacji tych zadań kierownik odpowiada za to, aby PKW powołał wewnętrzne struktury odpowiedzialne za cyberbezpieczeństwo lub zawarł umowę z dostawcą usług zarządzanych w zakresie cyberbezpieczeństwa.

IV. Obowiązki związane z dokumentacją bezpieczeństwa systemu informacyjnego (DBSI)

Czy kierownik zna swoje obowiązki związane z dopilnowaniem stworzenia DBSI?

Kierownik odpowiada za to, aby PKW opracował, stosował i aktualizował na bieżąco dokumentację dotyczącą bezpieczeństwa systemu informacyjnego wykorzystywanego w procesie świadczenia usługi (dalej: DBSI). Taki system to zwłaszcza system teleinformatyczny (szczegółową definicję umieszczono w definicjach w ramach uksc).

Taką DBSI przepisy dzielą na normatywną i operacyjną.

Dokumentacja normatywna to m.in.:

- dokumentacja SZBI (o SZBI była mowa wcześniej);

- dokumentacja ochrony infrastruktury, z wykorzystaniem której firma świadczy usługę;

- dokumentacja systemu zarządzania ciągłością działania;

- dokumentacja techniczna systemu informacyjnego wykorzystywanego w procesie świadczenia usługi;

- dokumentacja wynikająca ze specyfiki świadczonej usługi w danym sektorze lub podsektorze.

Dokumentację operacyjną stanowią natomiast zapisy poświadczające wykonywanie czynności wymaganych przez postanowienia zawarte w dokumentacji normatywnej, w tym automatycznie generowane zapisy w dziennikach systemów informacyjnych.

DBSI można prowadzić w postaci papierowej lub elektronicznej.

Czy kierownik ustanowił nadzór nad DBSI?

Kierownik odpowiada za to, aby PKW ustanowił nadzór nad DBSI, a nadzór ma zapewnić:

- dostępność dokumentów wyłącznie dla osób upoważnionych, zgodnie z realizowanymi przez nie zadaniami;

- ochronę dokumentów przed uszkodzeniem, zniszczeniem, utratą, nieuprawnionym dostępem, niewłaściwym użyciem lub utratą integralności oraz

- oznaczanie kolejnych wersji dokumentów w sposób umożliwiający określenie zmian dokonanych w tych dokumentach.

Czy kierownik wie o konieczności dopilnowania obowiązków w zakresie przechowywania i niszczenia DBSI?

Kierownik odpowiada za to, aby PKW przechowywał DBSI przez co najmniej 2 lata od dnia jej wycofania z użytkowania lub zakończenia świadczenia usługi. Termin ten liczymy od 1 stycznia roku następującego po roku, w którym wygasa okres jej przechowywania. Przepis nie obowiązuje wobec podmiotów podlegających ustawie o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach.

Uwaga

Zniszczenie wycofanej z użytkowania dokumentacji należy potwierdzić protokołem brakowania zawierającym zwłaszcza:

- datę protokołu;

- oznaczenie niszczonej dokumentacji;

- opis sposobu zniszczenia oraz

- dane osoby zatwierdzającej protokół.

Protokoły brakowania DBSI należy przechowywać w sposób trwały.

Uwaga

W celu realizacji tych zadań kierownik odpowiada za to, aby PKW powołał wewnętrzne struktury odpowiedzialne za cyberbezpieczeństwo lub zawarł umowę z dostawcą usług zarządzanych w zakresie cyberbezpieczeństwa.

V. Obowiązki kierownicze

Czy kierownik wie, jakie obowiązki o ściśle kierowniczym charakterze musi wykonywać na podstawie uksc?

Art. 8d uksc wprost wskazuje, że do zadań kierownika PKW należy:

- podejmowanie decyzji w zakresie przygotowania, wdrażania, stosowania, przeglądu i nadzoru SZBI w podmiocie, którym kieruje;

- planowanie adekwatnych środków finansowych na realizację obowiązków z zakresu cyberbezpieczeństwa;

- przydzielanie zadań z zakresu cyberbezpieczeństwa w tym podmiocie i nadzorowanie ich wykonania;

- zapewnienie, że personel podmiotu jest świadomy obowiązków z zakresu cyberbezpieczeństwa i zna wewnętrzne regulacje podmiotu w tym zakresie;

- zapewnienie zgodności działania tego podmiotu z przepisami prawa oraz z wewnętrznymi regulacjami podmiotu.

Powyższe zadania nachodzą na inne zadania wymienione w niniejszym kwestionariuszu i mają uświadomić kierownikowi PKW zakres działań, które musi podjąć odgórnie, aby wypełnić aktualne wymogi uksc.

VI. Obowiązki związane z obsługą incydentów bezpieczeństwa - art. 11-12b uksc

Czy kierownik zna swoje obowiązki związane z obsługą incydentów bezpieczeństwa?

Kierownik odpowiada za to, aby PKW:

- zapewniał obsługę incydentu, rozumianego jako zdarzenie, które ma lub może mieć niekorzystny wpływ na bezpieczeństwo systemów informacyjnych;

- zapewniał dostęp do informacji o rejestrowanych incydentach właściwemu CSIRT MON, CSIRT NASK, CSIRT GOV lub CSIRT sektorowemu w zakresie niezbędnym do realizacji jego zadań;

- klasyfikował incydent jako poważny* na podstawie progów uznawania incydentu za poważny (progi te ma określić rozporządzenie Rady Ministrów);

- zgłaszał do właściwego CSIRT sektorowego wczesne ostrzeżenie o incydencie poważnym niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od momentu jego wykrycia (za pomocą systemu S46);

- zgłaszał do właściwego CSIRT sektorowego incydent poważny niezwłocznie, nie później niż w ciągu 72 godzin od momentu jego wykrycia (art. 11 ust. 1a uksc przewiduje w przypadku dostawcy usług zaufania krótszy, 24-godzinny termin) - za pomocą systemu S46;

- przekazywał, na wniosek właściwego CSIRT sektorowego, sprawozdanie okresowe z obsługi incydentu poważnego (za pomocą systemu S46);

- przekazywał właściwemu CSIRT sektorowemu sprawozdanie końcowe z obsługi incydentu poważnego, nie później niż w ciągu miesiąca od dnia zgłoszenia incydentu poważnego (za pomocą systemu S46);

- współdziałał podczas obsługi incydentu poważnego i incydentu krytycznego z właściwym CSIRT MON, CSIRT NASK, CSIRT GOV lub CSIRT sektorowym, przekazując niezbędne dane, w tym dane osobowe;

- usuwał podatności, o których mowa w art. 32 ust. 2 uksc oraz informował o ich usunięciu organ właściwy do spraw cyberbezpieczeństwa (CSIRT MON, CSIRT NASK lub CSIRT GOV mogą bowiem wystąpić do organu właściwego do spraw cyberbezpieczeństwa z wnioskiem o wezwanie PKW, aby w wyznaczonym terminie usunął podatności, które doprowadziły lub mogłyby doprowadzić do incydentu poważnego lub krytycznego)

* incydent poważny – wg uksc to incydent, który powoduje lub może spowodować poważne obniżenie jakości lub przerwanie ciągłości świadczenia usługi przez PKW, straty finansowe dla tego podmiotu lub wpływa na inne osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej przez wywołanie poważnej szkody materialnej lub niematerialnej

Uwaga

W zakresie dokumentacji związanej z incydentem, której istnienie i zawartość powinien nadzorować kierownik, uksc obecnie przewiduje:

- dokumentacja z klasyfikacji incydentu;

- wczesne ostrzeżenie o incydencie poważnym;

- zgłoszenie incydentu poważnego;

- sprawozdania okresowe z obsługi incydentu poważnego (na wniosek CSIRT);

- sprawozdanie końcowe z obsługi incydentu poważnego oraz

- inne dokumenty – związane z komunikacją z uprawnionymi podmotami.

Czy kierownik zna swoje obowiązki związane z informowaniem użytkowników o cyberzagrożeniach i poważnych incydentach?

Kierownik odpowiada za to, aby PKW - w przypadku zaistnienia poważnego cyberzagrożenia** - poinformował użytkowników swoich usług, na których takie cyberzagrożenie* może mieć wpływ, o możliwych środkach zapobiegawczych, które użytkownicy ci mogą podjąć.

Należy poinformować tych użytkowników o samym poważnym cyberzagrożeniu, jeżeli nie spowoduje to zwiększenia poziomu ryzyka dla bezpieczeństwa systemów informacyjnych. Kierownik odpowiada także za to, aby PKW poinformował użytkowników swoich usług o incydencie poważnym, jeżeli ma on niekorzystny wpływ na świadczenie tych usług.

* cyberzagrożenie* – wszelkie potencjalne okoliczności, zdarzenie lub działanie, które mogą wyrządzić szkodę, spowodować zakłócenia lub w inny sposób niekorzystnie wpłynąć w przypadku sieci i systemów informatycznych, użytkowników takich systemów oraz innych osób

* poważne cyberzagrożenie – cyberzagrożenie, które przez swoje właściwości techniczne może mieć poważny wpływ na bezpieczeństwo systemów informacyjnych lub użytkowników tych systemów przez wywołanie poważnej szkody materialnej lub niematerialnej.

Czy kierownik wie o konieczności dopilnowania poprawności formalnej dokumentacji związanej ze zgłaszaniem incydentów?

W nawiązaniu do poprzedniej rubryki, wczesne ostrzeżenie ma zawierać:

1. dane podmiotu zgłaszającego, w tym firmę przedsiębiorcy, numer z właściwego rejestru, siedzibę i adres;

2. imię i nazwisko, numer telefonu służbowego oraz adres służbowej poczty elektronicznej osoby dokonującej zgłoszenia;

3. imię i nazwisko, numer telefonu służbowego oraz adres służbowej poczty elektronicznej osoby uprawnionej do składania wyjaśnień dotyczących zgłaszanych informacji;

4. wskazanie momentu wystąpienia i wykrycia incydentu poważnego oraz czas jego trwania;

5. wskazanie, czy incydent poważny został wywołany działaniem bezprawnym lub działaniem w złej wierze, jeżeli mamy możliwość dokonanie takiej oceny;

6. określenie, czy incydent dotyczy innych państw członkowskich Unii Europejskiej.

Uwaga

Pracę kierownikowi ułatwia fakt, że powyższe wczesne ostrzeżenie może zawierać wniosek do CSIRT sektorowego o wskazanie wytycznych dotyczących możliwych do wdrożenia środków ograniczających skutki incydentu poważnego lub o dodatkowe wsparcie techniczne przy obsłudze incydentu. CSIRT sektorowy - nie później niż w ciągu 24 godzin – powinien przekazać podmiotowi zgłaszającemu:

- wytyczne dotyczące wdrożenia ww. środków (lub udzielić mu dodatkowego wsparcia technicznego) oraz

- informacje o sposobie zgłoszenia incydentu organom ścigania - w przypadku incydentu poważnego wyczerpującego znamiona przestępstwa.

Zgłoszenie incydentu poważnego musi natomiast zawierać:

1. opis wpływu incydentu poważnego na świadczenie usługi, w tym: wskazanie usługi zgłaszającego, na którą incydent poważny miał wpływ, liczbę użytkowników usługi, na których incydent poważny miał wpływ, zasięg geograficzny obszaru, którego dotyczy incydent po

ważny oraz wpływ incydentu poważnego na świadczenie usługi przez inne podmioty;

2. opis przyczyn tego incydentu, sposób jego przebiegu oraz prawdopodobne skutki oddziaływania na systemy informacyjne lub świadczone usługi;

3. informacje o podjętych działaniach zapobiegawczych;

4. informacje o podjętych działaniach naprawczych;

5. aktualizację informacji zawartych we wczesnym ostrzeżeniu o incydencie, jeżeli nastąpiła ich zmiana;

6. fakultatywnie - inne istotne informacje związane z przebiegiem incydentu poważnego lub podjętymi działaniami.

Uwaga

W zgłoszeniu incydentu trzeba przekazywać informacje znane w chwili dokonywania zgłoszenia, które należy uzupełniać w trakcie obsługi incydentu poważnego.

We wspomnianych wczesnych ostrzeżeniach lub zgłoszeniach należy też przekazać, w niezbędnym zakresie, informacje stanowiące tajemnice prawnie chronione, w tym stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa, gdy jest to konieczne do realizacji zadań właściwego CSIRT MON, CSIRT NASK, CSIRT GOV lub CSIRT sektorowego. Takie informacje należy oznaczyć.

Sprawozdanie końcowe musi natomiast zawierać:

7. szczegółowy opis incydentu poważnego, w tym spowodowane zakłócenia i szkody;

8. rodzaj zagrożenia lub przyczynę, która prawdopodobnie była źródłem incydentu;

9. zastosowane i wdrażane środki ograniczające ryzyko;

10. transgraniczne skutki incydentu (jeżeli takie skutki wystąpiły).

Uwaga

Jeżeli obsługi incydentu poważnego nie zakończono w terminie składania sprawozdania końcowego, należy przekazać właściwemu CSIRT sektorowemu:

- sprawozdanie z postępu obsługi tego incydentu (za pomocą systemu S46) oraz

- sprawozdanie końcowe nie później niż w ciągu miesiąca od zakończenia obsługi incydentu poważnego.

Uwaga

W celu realizacji tych zadań kierownik odpowiada za to, aby PKW powołał wewnętrzne struktury odpowiedzialne za cyberbezpieczeństwo lub zawarł umowę z dostawcą usług zarządzanych w zakresie cyberbezpieczeństwa.

Do podmiotu ważnego będącego podmiotem publicznym należy stosować przepisy art. 11 i art. 12 uksc, z wyjątkiem przepisów o przekazywaniu wczesnego ostrzeżenia, sprawozdania okresowego, sprawozdania z postępu obsługi incydentu i sprawozdania końcowego.

Podmioty kluczowe lub podmioty ważne, które przed dniem wejścia w życie nowelizacji były operatorami usług kluczowych, mają zgłaszać incydenty poważne zgodnie z art. 11–12b w nowym brzmieniu w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie nowelizacji.

VII. Obowiązki związane z dopilnowaniem terminowego przeprowadzania audytu bezpieczeństwa systemu informacyjnego

Czy kierownik zna swoje obowiązki związane z zapewnieniem audytu bezpieczeństwa?

Kierownik odpowiada za to, aby podmiot kluczowy przeprowadził, na własny koszt, co najmniej raz na 3 lata, audyt bezpieczeństwa systemu informacyjnego wykorzystywanego w procesie świadczenia usługi (dalej: audyt). Powyższy 3-letni termin należy liczyć od dnia sporządzenia i podpisania przez audytorów przeprowadzających audyt raportu z ostatniego audytu.

Podmiot kluczowy musi przedstawiać - w wersji elektronicznej - kopię raportu z przeprowadzonego audytu organowi właściwemu do spraw cyberbezpieczeństwa, w terminie 3 dni roboczych od dnia jego otrzymania przez PKW.

Organ właściwy do spraw cyberbezpieczeństwa, może nakazać przeprowadzenie audytu:

- odmiotowi kluczowemu - w każdym czasie lub

- podmiotowi ważnemu - w przypadku wystąpienia incydentu poważnego lub innego naruszenia uksc przez ten podmiot,

- wraz z określeniem terminu przekazania kopii raportu z przeprowadzonego audytu i wskazaniem rodzaju podmiotów uprawnionych do jego przeprowadzenia. Organ może również określić zakres audytu.

Art. 15 ust. 2 i 2a wskazują, kto taki audyt może przeprowadzić, a kto jest w takim przypadku wykluczony (audytu nie może, wg aktualnych przepisów, przeprowadzić m.in. osoba realizująca w podmiocie audytowanym większość zadań opisanych w niniejszym kwestionariuszu lub osoba, która realizowała te zadania w podmiocie audytowanym w przeciągu roku przed dniem rozpoczęcia audytu).

Na podstawie zebranych dokumentów i dowodów audytor sporządza pisemne sprawozdanie z przeprowadzonego audytu i przekazuje je do PKW wraz z dokumentacją z przeprowadzonego audytu.

Uwaga

Podmioty, które z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy spełniają przesłanki uznania ich za podmiot kluczowy, mają przeprowadzić pierwszy audyt według nowych zasad w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie nowelizacji.

Uwaga ogólna

Kierownik PKW oraz osoba, której powierzono obowiązki kierownika w zakresie cyberbezpieczeństwa muszą raz w roku kalendarzowym przechodzić szkolenie w zakresie zadań wymienionych w niniejszym kwestionariuszu, o czym przesądza art. 8e uksc.

Udział w szkoleniu należy dokumentować.

Postawa prawna i merytoryczna:

- ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 20 ze zm.);

- ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 252);

- dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2555 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu cyberbezpieczeństwa na terytorium Unii, zmieniająca rozporządzenie (UE) nr 910/2014 i dyrektywę (UE) 2018/1972 oraz uchylająca dyrektywę (UE) 2016/1148 (dyrektywa NIS 2).

Spis treści

1. Okładka

2. Katalog podmiotów ważnych i kluczowych według ustawy KSC

1. Rola katalogu w konstrukcji ustawy

2. Podmioty objęte ustawą: nowe podejście sektorowe

3. Podmioty kluczowe i podmioty ważne

4. Kwalifikacja do katalogu: obowiązek samooceny

5. Skutki wejścia do katalogu podmiotów KSC

6. Katalog a zasada proporcjonalności

7. Znaczenie katalogu dla praktyki biznesowej

8. Nowe grupy przedsiębiorców

1. Podstawa prawna:

3. Sprzęt i infrastruktura podmiotów na podstawie nowelizacji ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa

1. Sprzęt jako element systemu bezpieczeństwa państwa

2. ICT, czyli?

3. Obowiązki podmiotów a sprzęt i infrastruktura

4. Infrastruktura teleinformatyczna – więcej niż sieć i serwerownia

5. Dostawcy sprzętu i infrastruktury jako element łańcucha bezpieczeństwa

6. Infrastruktura a incydenty na dużą skalę

7. Bezpieczny sprzęt i infrastruktura

1. Podstawa prawna:

4. NIS 2 a rola CSIRT w zarządzaniu incydentami cyberbezpieczeństwa

1. CSIRT-y krajowe

2. CSIRT-y sektorowe

3. Jak będą powstawać CSIRT sektorowe?

4. Zakres zadań CSIRT-ów

5. Relacja pomiędzy CSIRT sektorowym a CSIRT krajowym

6. CSIRT a obowiązki podmiotów kluczowych i ważnych

7. Incydenty na dużą skalę

1. Podstawa prawna:

5. Zakres obowiązków podmiotów ważnych i kluczowych wynikających ze znowelizowanych przepisów o cyberbezpieczeństwie

1. WZÓR

1. Postawa prawna i merytoryczna:

Lista stron

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

Punkty orientacyjne

1. Okładka

2. Spis treści

3. Początek treści

Table of Contents

Katalog podmiotów ważnych i kluczowych według ustawy KSC

Rola katalogu w konstrukcji ustawy

Podmioty objęte ustawą: nowe podejście sektorowe

Podmioty kluczowe i podmioty ważne

Kwalifikacja do katalogu: obowiązek samooceny

Skutki wejścia do katalogu podmiotów KSC

Katalog a zasada proporcjonalności

Znaczenie katalogu dla praktyki biznesowej

Nowe grupy przedsiębiorców

Podstawa prawna:

Sprzęt i infrastruktura podmiotów na podstawie nowelizacji ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa

Sprzęt jako element systemu bezpieczeństwa państwa

ICT, czyli?

Obowiązki podmiotów a sprzęt i infrastruktura

Infrastruktura teleinformatyczna – więcej niż sieć i serwerownia

Dostawcy sprzętu i infrastruktury jako element łańcucha bezpieczeństwa

Infrastruktura a incydenty na dużą skalę

Bezpieczny sprzęt i infrastruktura

Podstawa prawna:

NIS 2 a rola CSIRT w zarządzaniu incydentami cyberbezpieczeństwa

CSIRT-y krajowe

CSIRT-y sektorowe

Jak będą powstawać CSIRT sektorowe?

Zakres zadań CSIRT-ów

Relacja pomiędzy CSIRT sektorowym a CSIRT krajowym

CSIRT a obowiązki podmiotów kluczowych i ważnych

Incydenty na dużą skalę

Podstawa prawna:

Zakres obowiązków podmiotów ważnych i kluczowych wynikających ze znowelizowanych przepisów o cyberbezpieczeństwie

WZÓR

Postawa prawna i merytoryczna: